Trong một bộ phim mình xem gần đây, có một câu thoại đã chạm đến góc sâu thẳm nhất trong lòng mình, khiến lồng ngực thắt lại: “Vì sao tôi đã nỗ lực đến 99%, nhưng chỉ 1% may mắn thôi cũng không xảy đến với tôi?”. Câu nói ấy thuộc về một người đã đi đến tận cùng của sự kiệt quệ. Sau khi chứng kiến người mẹ thân yêu rời bỏ thế gian, sau những năm tháng dài cô độc chống chọi với căn bệnh trầm cảm, và sau cả một hành trình dài không ngừng nỗ lực nhưng đổi lại chỉ là những vỡ vụn, nhân vật ấy đã quyết định dừng lại. Họ chọn kết thúc cuộc đời mình.
Mình đã khóc rất nhiều khi xem tập phim đó. Những giọt nước mắt rơi xuống không chỉ vì thương xót cho một số phận, mà còn vì một nỗi nghẹn ngào khó tả cứ âm ỉ mãi trong lòng. Suốt một ngày sau đó, tâm trí mình bị bủa vây bởi những suy nghĩ miên man. Trên thế gian này, có biết bao nhiêu người cũng đang giống như nhân vật ấy? Họ đã dốc cạn 99% tâm sức, kiên cường đi qua giông bão, để rồi gục ngã ngay trước cửa ngõ của sự trọn vẹn, chỉ vì thiếu đi đúng 1% cuối cùng.
Và rồi, ký ức trong mình chợt ùa về. Mình nhớ có một khoảnh khắc trong quá khứ, mình cũng từng rơi vào cảm giác vỡ vụn y hệt như nhân vật trên phim. Đó là khoảng thời gian mình học đại học tại Singapore. Ngày quyết định sang Sing, mình đã 21 tuổi — cái tuổi bắt đầu muộn hơn hẳn so với bạn bè cùng lứa. Đã vậy, khi đang học đến năm thứ 3, mình lại đưa ra một quyết định liều lĩnh là chuyển ngành. Lúc bước chân đi, mình mang theo một quyết tâm: phải học thật tốt, phải chứng minh cho ba mẹ thấy lựa chọn thay đổi của mình là hoàn toàn đúng đắn.
Cái giá của sự chứng minh ấy là những chuỗi ngày vắt kiệt sức lực. Mình nhớ như in những hôm ngồi lì trong thư viện từ sáng sớm cho đến 11 giờ đêm. Nhà trọ cách xa trường, mỗi lượt di chuyển mất đến 45 phút. Việc vừa học vừa làm và áp lực tài chính đè nặng vì nỗi sợ không pass môn,mình đã phải nỗ lực gấp ba, gấp bốn lần người khác. Và quan trọng trong giai đoạn này tâm lý của mình cũng đang kiệt quệ vì mình đang đối diện với bóng tối mang tên trầm cảm.
Để rồi, khi kết thúc chương trình Cao đẳng với tấm bằng loại Xuất sắc (High Distinction) và điểm số gần như đứng top của lớp, mình đã tràn trề hy vọng rằng chắc chắn bản thân sẽ có cơ hội nhận học bổng lên Đại học. Nhưng cuộc đời lại trêu ngươi đến tàn nhẫn. Kết quả công bố, mình đứng thứ 2. Suất học bổng duy nhất năm đó chỉ dành cho một người — và thuộc về một bạn học người Malaysia có gia đình vốn đã thuộc diện khá giả.
Giây phút nhận kết quả, thế giới trong mình như sụp đổ. Mình đã bật khóc nức nở và tự nhốt mình trong nhà vệ sinh của trường suốt một tiếng đồng hồ. Trong không gian chật hẹp và cô độc ấy, mình liên tục tự vấn bản thân trong nước mắt: “Tại sao sự nỗ lực đến cùng cực của mình lại không nhận được một kết quả trọn vẹn? Mình rốt cuộc còn thiếu điều gì ?…”
Chính vì đã từng đi qua cảm giác bất lực trước cái gọi là “thiếu 1% may mắn” ấy, mình mới thấu hiểu sâu sắc nỗi đau của nhân vật trên màn ảnh. Nhưng rồi, sau tất cả những giông bão mình đi qua, mình tự hỏi bản thân: Liệu trên đời này có thực sự tồn tại một khái niệm gọi là “trọn vẹn 100%”? Hay bản chất của cuộc sống vốn dĩ luôn chừa lại một khoảng trống 1% như một định luật bất biến?
Chúng ta luôn được dạy phải tiến về phía trước, phải nỗ lực lấp đầy mọi khoảng trống để đạt đến sự hoàn hảo. Thế nhưng, có phải 1% ấy nhất thiết phải được khỏa lấp để đạt được hạnh phúc? Hay điều chúng ta thực sự cần học, không phải là cách tìm kiếm bằng được mảnh ghép cuối cùng, mà là học cách ôm ấp lấy sự không trọn vẹn?
Cuộc sống suy cho cùng là một chuỗi những bài học về sự chấp nhận và lòng biết đủ. Chấp nhận rằng trong cuộc sống này có những điều dẫu mình có cố gắng đến kiệt sức cũng không thể đổi thay. Biết đủ để nhận ra rằng 99% nỗ lực mình đã bỏ ra bản thân nó đã là một điều kỳ diệu và đáng tự hào, dù kết quả có tròn trịa như kỳ vọng hay không, khi bản thân đã đạt được 99% tự khắc đã có rất nhiều sự chuyển dịch và sự trưởng thành bên trong bạn.
Nếu như nhân vật trong bộ phim, hay chính mình của những năm tháng ở Singapore, trong khoảnh khắc tăm tối nhất có thể bao dung hơn với chính mình, chấp nhận rằng cuộc đời được quyền khuyết một góc nhỏ, thì phải chăng chúng ta đã không phải dằn vặt và đau khổ nhiều đến thế?
Khoảng khuyết 1% của cuộc sống có lẽ không phải là một thử thách, mà là một sự sắp đặt đầy bao dung. Chính từ những khoảng trống và vết xước ấy, chúng ta mới học được cách cúi đầu chấp nhận và ôm lấy sự bất toàn của chính mình.
